صنایع دفاعی زمینه مناسب توسعه همکاری ایران و ترکیه

مشروح گفتگوی علیرضا بیکدلی با نشریه صنایع دفاعی ترکیه

ارزیابی شما از روابط دو کشور در یک دهه گذشته چیست؟

اگر چه در دهه گذشته روابط اقتصادی دو کشور ترکیه و ایران دستخوش تحول شده و گسترش زیادی پیدا کرده است و سطح تجارت بین دو کشور از یک میلیارد در سال 2001 به 10میلیارد در سال 2010 رسیده است ،چرا در همکاری بین صنایع دفاعی بین دوکشور تحول قابل توجهی صورت نگرفته است؟آیا به نظر شما صرفا عضویت ترکیه در ناتو دلیل آن می باشد ویا فاکتور های دیگری برای آن وجود دارد؟

به نظرم مشکل اصلی آنها به ذهنیت ها بر می گردد و ذهنیت ها را عوامل گوناگونی شکل می دهند. روابط دوکشور ج.ا.ایران و جمهوری ترکیه  در مقایسه با دوره های مختلف به ویژه از بعد سیاسی و اقتصادی در شرایط مطلوبی قرار دارد و این سطح رایزنی میان مقامات دو کشور کم سابقه است. سفر آقای اردوغان رئیس جمهور ترکیه به تهران در تاریخ 7 آوریل 2015 و تشکیل دومین شورای عالی روابط نمونه قابل ذکر است.   

صنایع دفاعی ج.ا.ایران وجمهوری  ترکیه در منطقه جنوب غرب آسیا شرایط مطلوبی دارند و دراین منطقه بیشترین رشد را در ساله های اخیر تجربه کرده اند. سازمان صنایع دفاعی ترکیه از بعد تولید و صدورمحصولات و صنایع دفاعی ج.ا.ایران از بعد ابتکار و نوآوری و تأمین نیازهای داخلی نیروهای مسلح در منطقه بی رقیب هستند.

این شرایط نشان می دهد که ظرفیت بالایی برای همکاری در این زمینه وجود دارد. محصولات نظامی بخش عمده ای از  تجارت امروز دنیا را به خود اختصاص داده است اگر این ظرفیت در اقتصاد منطقه ای نادیده گرفته شود ، اهداف و چشم انداز های ترسیم شده نمی توانند محقق شوند .

همانطوری که در طول یک دهه گذشته روابط اقتصادی دو کشور رشد بی سابقه ای را تجربه کرده است ،در بعد دفاعی نیز این ظرفیت وجود دارد و تعامل صنایع دفاعی، بهره گیری از امتیازات خاص درهر دو کشور، وجود پتانسیل بزرگ در بازار نظامی دو کشور که بزرگترین ارتش های منطقه را دراختیار دارند می تواند به تحقق هدفگذاری های صورت گرفته در چارچوب اهداف بلند مدت هر دو کشور کمک نماید.

اما اینکه پایین بودن سطح روابط دفاعی را به عضویت ترکیه در ناتو مرتبط کنیم، نگاه واقع بینانه ای نیست زیرا تاکنون حدود53MOU (تفاهم نامه) نظامی و در زمینه آموزشی بیش از 16 تفاهم نامه بین ترکیه و سایر کشورها به امضا رسیده است که بسیاری از این کشورهای طرف قرداد با ترکیه غیر ناتویی هستند و عموما مقررات ناتو محدود کننده کشورهای عضو برای ارتباط باسایر کشورها نیست و این سیاست گذاران دفاعی هستندکه از این پتانسیل عظیم در چارچوب قواعد بین المللی برای کمک به  اقتصاد ملی می توانند استفاده کنند. ضمنأ برای هر کشور عضو ناتو پیش از ناتویی بودن ماهیت ملی آن مهم است و واقعیت های جغرافیایی و منطقه ای که با آن روبروست از اهمیت زیادی برخوردار است. این یک واقعیت است که امروز همه کشورهای عضو ناتو ابتدا براساس اهداف ملی خود گام برمی دارند  و رفتارهای قدرتهای بزرگ ناتویی و ارتباط آنها با سایر کشورها نشان دهنده  این موضوع می باشد.

ترکیه و ایران صاحب قدیمی ترین و بزرگترین ارتش های منطقه هستند .چه همکاری هایی تاکنون بین نیروهای مسلح دو کشور صورت گرفته است؟به نظرشما این همکاری ها کفایت می کند؟چگونه دو کشور می توانند به موازات توسعه روابط سیاسی همکاری های نظامی را نیز توسعه دهند ؟

 

در مقایسه با ظرفیت ها در دو کشور و حسن همجواری آنها تقریبأ هیچ همکاری صورت نگرفته است. البته روندهای حاکم برمنطقه جنوب غرب آسیا سبب شده که همگرایی ج.ا.ایران و ترکیه از بعد نظامی و دفاعی به یک الزام تبدیل شود.[1] اهداف و تهدیدات مشترک از مؤلفه های مهم دراین زمینه است، کمااینکه در طول دهه های گذشته همکاری نزدیکی بین دو کشور در این خصوص وجود داشته است و اگر به عنوان نمونه بخواهیم موردی را ذکر کنیم، مبارزه با تروریسم و ناامنی های منطقه ای به ویژه در مرزها و تعامل بین ایران و ترکیه دراین زمینه از اهمیت زیادی برخوردار بوده است. زمانی که این دو کشور در این خصوص هماهنگی  و تعامل مناسبی داشتند شاید بسیاری از کشورها که امروز خود را سردمدار مبارزه با تروریسم می دانند دراین زمینه حتی سیاست گذاری هم نکرده بودند.

شرایط کنونی روابط نظامی دو کشورمورد رضایت نیست و با وجود همگرایی سیاسی و اقتصادی مناسبی  که بر روابط دوکشور حاکم است، همکاری های دفاعی می تواند دستاورهای مهمی  به همراه داشته باشد. شرایط حاکم برمنطقه به ویژه در سوریه و عراق و حتی سایر کشورهای منطقه ایجاب می نماید که تعامل خود را افزایش دهیم، پتانسیل موجود در روابط دفاعی را مجددا مورد بررسی قرار دهیم وبه موازات گسترش روابط اقتصادی و سیاسی به توسعه روابط نظامی برای نهادینه کردن امنیت و گسترش آن بپردازیم زیرا امنیت  بستر روابط کشورها در ابعاد مختلف محسوب می شود و حفظ امنیت نیاز به مدیریت دارد و تعامل نظامی امروزه یکی از شاخص ها مهم برای مدیریت امنیتی است.   

 

درمورخ23 ژانویه 1932 اولین معاهده مرزی مشخص بین دو کشور ایران و ترکیه در تهران به امضا رسید.همچنین مرزهای بین ایران و ترکیه یکی از قدیمی ترین مرزها در جهان می باشند و کم و بیش این مرزها از جنگ چالدران  در سال 1514 تاکنون بدون  تغییر بوده است .به نظر شما چگونه دو کشوربا وجود فعالیت های غیر قانونی مختلف  توانسته اند تاامروز امنیت را در این مرزهای مشترک حفظ نمایند .چگونه دو کشور می توانند این شرایط را بهینه و توسعه دهند؟

تركيه جمعاً 2856 كيلومتر مرز زميني با كشورهاي همجوار خود  دارد که از آن میزان 510 کیلومتر آن  مرز مشترک با جمهوري اسلامي ايران است. این مرزیکی  از باثبات ترین مرزها در منطقه و حتی در دنیا محسوب می شود. این موضوع شاخص مناسبی برای ارزشیابی روابط دوکشور می باشد.

اگر چه دو کشور ایران و ترکیه  بر مناطق استراتژيك نظامی و  اقتصادي در منطقه تسلط دارند اما ریشه همزیستی مسالمت آمیز را باید در مؤلفه های فرهنگی و ذهنیت های دوستی جستجو کرد. پرفسور "حسين حاتمي" استاد سرشناس ايراني

در دانشگاه استانبول معتقد است که "مناسبات ايران و تركيه حتي پيش از اسلام نيز وجود داشته است و شواهد آن را به  شاهنامه فردوسي ارجاع می دهند.[2] از طرف دیگر اسلام پیوندهای ریشه داری بین دو ملت ایجاد کرده است که در نتیجه دو طرف را به دوستی و برادری مطمئن ساخته است.

برادری دینی، قرابت نژادی میان ملت ها، عناصر فرهنگي مشترک ايران و ترکيه، اشراف بر مناطق حساس منطقه  و همچنین عدم تعارض در سیاستهای دفاعی دو کشور مواردی هستند که به شکل گیری ذهنیت دوستی و رویکرد صلح آمیز موجود کمک کرده است. اما برای بهره گیری از این فضا نیازمند اهتمام از طرف مقامات دوکشور برای استفاده از این اساس بسیارمناسب که در طول قرن ها شکل گرفته می باشیم. بسیاری از کشورها با وجود اختلافات عدیده امنیتی و نظامی از حداقل فضای مناسب موجود به عنوان فرصت استفاده می کنند تا علاوه بر توسعه امنیت، از نتایج اقتصادی آن نیز بهره مند شوند. اقتصاد و امنیت  غیرقابل تفکیک می باشند و اگر خواهان ثبات وتوسعه در روابط اقتصادی و سیاسی هستیم بی شک بایستی در روابط دفاعی تحول ایجاد کنیم و گسترش متوازن روابط  درهمه زمینه، مؤلفۀ مهمی در توسعه روابط می باشد.  ج.ا.ایران آمادگی گسترش رابطه دفاعی صلح آمیز و امضا توافق نامه همکاری های دفاعی دوجانبه و آموزشی را دارد و معتقدیم که این قبیل گام ها می تواند به ثبات منطقه کمک کند.

به عنوان یک سفیر خارجی اما همسایه ترکیه وضعیت دفاعی در ترکیه را در سال های اخیر چگونه می بینید؟

مؤلفه ها و شاخصه ها به ویژه در سال های اخیر  توسعه امنیتی- دفاعی در ترکیه را نشان می دهند. صنایع دفاعی ترکیه رشد مناسبی را تجربه کرده اند. ما معتقدیم ظرفیت بیشتری در این زمینه وجود دارد و همکاری های منطقه ای می تواند خودکفائی ارتقا و جهش در صنایع دفاعی کشورهای منطقه  ایجاد کند. آنچه که ما اکنون به آن نیازمندیم نوآوری و ابتکار، دستیابی به فناوری های جدید به ویژه در بخش بدون سرنشین ها (درانواع مختلف) که سبب پایین آوردن تلفات انسانی

 می شوند، هستیم. هچنین بازار صنایع دفاعی مؤلفه مهمی برای توسعه فعالیت های خلاقانه  است که خوشبختانه همه این مؤلفه ها در منطقه ما به ویژه در دو کشور ج.ا.ایران و ترکیه وجود دارند.  

آیا مایل به اعلام  پیام دیگری به خوانندگان ما هستید؟ویا موضوع دیگری هست که تمایل به تبیین آن داشته باشید؟  

تجربه جهانی نشان می دهد توسعه ی پایدار مبنی بر ظرفیت های بومی شکل می گیرد. در جهان مملو از رقابت بهره گیری از همة فرصت ها و ظرفیت ها اجتناب ناپذیر است. در این زمینه مدل همکاری کشورهای غرب پیش روی ماست. آنها بیشتر همکاری در همة  حوزه های اقتصادی، سیاسی، امنیتی، نظامی و علمی را با یکدیگر دارند. ما نیز باید از این حق همکاریهایی بین همسایگان در کنار مناسبات خوب بین المللی بهره مند شویم. امروز جای همکاریهای دفاعی به ویژه در بخش  صنایع و فن آوریهای دفاعی در روابط ما خالی است و این نقطه ی ضعف بزرگ روابط برادرانه  ایران و ترکیه است.

در گروه: مصاحبه ها
عملیات: ایمیل | لینک مستقیم |